TIN TỨC / CHI TIẾT
T2, 09/10/2023, 15:30

DẬY THÌ SỚM Ở TRẺ

Dậy thì sớm là gì (DTS) ?

Là cơ thể trẻ bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu trưởng thành quá sớm. Bao gồm sự phát triển nhanh chóng của xương và cơ bắp, thay đổi kích thước và hình dạng của cơ thể, phát triển khả năng sinh sản, sự thay đổi của vú, xuất hiện lông mu, thay đổi giọng nói,… Quá trình này xảy ra trước 8 tuổi ở bé gái và trước 9 tuổi ở bé trai.

Nguyên nhân dậy thì sớm:

1/ DTS Trung Ương:

Vô căn: đa số các trường hợp DTS trung ương
Bất thường hệ thần kinh trung ương: harmatoma, các u vùng thần kinh trung ương, nhiễm xạ, nhiễm trùng..
Gen
Phơi nhiễm quá mức hormone sinh dục
Suy giáp nguyên phát nặng, kéo dài.

2/ DTS Ngoại Biên do:

U buồng trứng, nang buồng trứng.
U tinh hoàn
Các bệnh lý về tuyến thượng thận.
Di truyền.
Tiếp xúc với các hormon giới tính như estrogen và testosterone qua thức ăn hay kem bôi ngoài.

3/ DTS một phần: chưa rõ nguyên nhân có thể do

-Tăng sinh tuyến vú đơn độc:

2 năm đầu đời
6-8 tuổi, tái đánh giá mỗi 6 tháng

-Phì đại tuyến vú sơ sinh.

-Trưởng thành sớm tuyến thượng thận.

Dấu Hiệu nhận biết DTS:

Dậy thì sớm ở bé trai:

Trước 9 tuổi, mỗi lần chuyển giai đoạn tanner là 6 tháng.
Tinh hoàn to ra -> dậy thì sau đó khoảng 3 năm
Lông nách và lông mu bắt đầu xuất hiện
Mụn trứng cá
Vỡ giọng
Tăng trưởng chiều cao và cân nặng.

Dậy thì sớm ở bé gái :

Trước 8 tuổi, có kinh trước 9,5 tuổi. Mỗi lần chuyển giai đoạn tanner là 6 tháng.
Ngực phát triển -> kinh nguyệt bắt đầu xuất hiện sau đó là khoảng 2 năm.
Mọc lông mu và lông nách.
Thay đổi hình dạng cơ quan sinh dục ngoài.
Tăng chiều cao và cân nặng.

DTS ảnh hưởng như thế nào?

1/ Hạn chế về chiều cao:

Dậy thì sớm, chiều cao phát triển hơn so với độ tuổi trẻ. Khi quá trình dậy thì kết thúc, sự tăng trưởng sẽ dừng lại, và quá trình phát triển xương của trẻ cũng sẽ kết thúc sớm hơn => trẻ dậy thì sớm thường sẽ thấp hơn so với những đứa trẻ dậy thì đúng tuổi.

2/ Ảnh Hưởng tâm lý trẻ

Tâm lý rất dễ bị tác động, căng thẳng, tự ti. Đặc biệt, kích thước vòng một thay đổi và tình trạng kinh nguyệt sớm là vấn đề gây khó chịu ở bé gái dưới 9 tuổi.
DTS có thể là nguyên nhân khiến trẻ thay đổi về cảm xúc và hành vi, dễ trở nên dễ cáu gắt, tức giận và tò mò về những nhu cầu tình dục không phù hợp với lứa tuổi.

Khi nào cần điều trị:

• Không phải tất cả trường hợp dậy thì sớm đều cần điều trị

• Quyết định điều trị dựa vào:

-Tuổi khởi phát

-Tốc độ tiến triển dậy thì

-Tốc độ phát triển chiều cao

-Ước lượng chiều cao của trẻ khi trưởng thành

Hiệu quả của việc điều trị DTS:

Bé gái:

-tăng chiều cao trung bình : 9-10 cm/điều trị trước 6 tuổi.

-tăng chiều cao trung bình: 4-7 cm/điều trị từ 6-8 tuổi.

Bé trai:

-tăng chiều cao trung bình trưởng thành: 6.2 ± 8.7 cm/điều trị lúc 7.6 tuổi.

Đáp ứng điều trị tốt:

Tốc độ phát triển chiều cao: 5-6 cm/năm.
Vú nhỏ/mềm đi.
Mụn trứng cá, mùi cơ thể, lông mu, lông nách có thể vẫn còn: trục hạ đồi – yên – thượng thận không bị ức chế
Tuổi xương không tiến triển nhanh

Khi nào ngưng điều trị?
• Tuổi thật 10-11 tuổi ở trẻ gái.

• Tuổi thật 11-12 tuổi ở trẻ trai.

• Tuổi xương ở trẻ gái ≥ 12.5 tuổi, ở trẻ trai ≥ 13.5 tuổi.

Theo dõi:

• Hàng tháng: chiều cao, tốc độ tăng trưởng, các đặc tính sinh dục. Sau 6 tháng: làm thêm các XN đánh giá quá trình dậy thì.

• Theo dõi mật độ xương, bổ sung calci và vitamin D trong lúc điều trị aGnRH.

Cách phòng ngừa DTS: